Giới thiệu
Người tự kỷ thường khó khăn để hiểu hầu hết những thông tin bằng lời nói với họ. Lý do có thể biến thiên từ vấn đề do vốn từ vựng hạn hẹp hoặc khó khăn trong xử lý thông tin thu được qua thính giác cho tới kỹ năng xử lý vấn đề kém và không có khả năng phản ứng thích hợp với những người khác và không có khả năng hiểu được các quy tắc xã hội. Rất nhiều người tự kỷ cần có những thông tin rõ ràng, dễ hiểu ở mức độ hiểu biết của họ. Những quy tắc cũng như nghi thức xã hội là những điều rất là khó hiểu, bí hiểm đối với họ. Phần lớn trong số họ là không làm theo người khác được và cũng không có khả năng hiểu là họ sẽ phải làm gì theo những người khác. Vì thế những quy tắc và thông tin mà họ cần để hiểu và theo phải được giải thích một cách chi tiết chính xác, đơn giản.
Nhiều năm về trước một y tá ở trường và là đồng nghiệp của tôi đã nhờ tôi giúp đỡ trong việc giảng dạy chương trình giáo dục giới tính cho tất cả các học sinh tự kỷ của trường. Cô đã gặp khó khăn trong giảng dạy chương trình được yêu cầu với những học sinh đặc biệt này và cô không cảm thấy đáp ứng được yêu cầu của họ. Bắt nguồn từ đó tôi bắt đầu viết chương trình giảng dạy trong cuốn sách này. Với sự hỗ trợ bởi đồng nghiệp của tôi, Patricia Rielly, tôi tạo ra một cách mới để giải quyết những vấn đề về vệ sinh, sức khỏe, sự e lệ, tăng trưởng và phát triển, kinh nguyệt, va chạm, sự an toàn cá nhân và thủ dâm. Tôi cảm giác các vấn đề đó chính là toàn bộ những thông tin thiết yếu mà những học sinh tự kỷ và các khuyết tật khác cần để có một cuộc sống khỏe mạnh và an toàn.
Những học sinh từ 5 tuổi đến trưởng thành có thể có lợi từ một vài phần hoặc tất cả những chương trình giảng dạy này. Tuy nhiên, một số câu chuyện và hoạt động trong cuốn sách này thì không phù hợp với những học sinh còn nhỏ tuổi, đặc biệt là phần về kinh nguyệt. Những học sinh bé có thể có lợi từ việc học các phần vệ sinh và kỹ năng tự chăm sóc khi chúng có thể ở tuổi lên 3. Dạy những kỹ năng này sớm có thể kỳ vọng sự tự lập trong tương lai và giúp hình thành thói quen tự chăm sóc bản thân.
Các câu chuyện và hoạt động trong chương trình giảng dạy này được thiết kế giành cho tất cả các học sinh khuyết tật khác nhau. Từ vựng đơn giản, nhưng cụ thể. Các hoạt động được trình bày với những gợi ý để monife cũng những gợi ý bằng hình ảnh để hiểu rõ vấn đề hơn.
Các ví dụ trợ giúp giao tiếp và kỹ thuật hỗ trợ được trình bày xuyên suốt cuốn cẩm nang này như là một phương tiện cho phép học sinh dễ hiểu và giao tiếp hiệu quả hơn. Một số thiết bị phát ra tiếng nói cũng như các cách không hoặc công nghệ thấp cũng được bàn luận và trình bày ở đây.
Mục đích của cuốn sách này là để dạy cho học sinh mắc chứng tự kỷ hoặc các khuyết tật khác những thông tin và kỹ năng thiết yếu mà chúng cần để học cách sống an toàn, sống khỏe mạnh một cách tư lập nhất theo khả năng thể chất và tâm thần của chúng. Những mục tiêu của chương trình giảng dạy này là thúc đẩy sự tự lập, sự an toàn cá nhân và giảm nỗi sợ hãi, bối rối.
............
Sử dụng cuốn sách này như thế nào
Chương trình giảng dạy trong cuốn sách này được chia thành 7 bài được trình bày như là một tiến trình phát triển tự nhiên: vệ sinh, sức khỏe, sự tế nhị, tăng trưởng và phát triển, kinh nguyệt, va chạm và an toàn cá nhân, và thủ dâm. Không giống như những chương trình giáo dục giới tính điển hình thường là trình bày những thông tin liên quan đến quan hệ tình dục, sinh sản, lây truyền bệnh qua tình dục hoặc tránh thai. Chương trình giảng dạy này được thiết kế đặc biệt để giải quyết nhu cầu sức khỏe và an toàn của học sinh tự kỷ. Những học sinh ở lứa tuổi từ 5 đến 18 là đối tượng chính của cuốn sách này, mặc dù những học sinh lớn hơn và người trẻ tuổi trưởng thành cũng có thể có lợi từ những hướng dẫn này. Khi học sinh trở thành người trẻ tuổi trưởng thành, bạn có thể cần phải bổ sung thêm vào chương trình giảng dạy này một chương trình giáo dục giới tính mở rộng hơn.
Với cách nhấn mạnh vào xây dựng những câu chuyện và hoạt động, chương trình giảng dạy này được thiết kế trước tiên là dành cho những học sinh có thế mạnh về trực quan (nhìn) và có khả năng làm một số thao tác cơ thể. Những thông tin được viết bằng những vốn từ đơn giản, cụ thể dành cho những học sinh nhận thức thấp, nhưng cũng dành cho những người chức năng cao. Nội dung được thiết kế chia nhỏ thành những phần cụ thể được xác định theo chủ đề như là chủ đề mang tính cá nhân dành cho một số người và một số chủ đề khác thì khái quát hóa hơn để dạy cho từng nhóm.
Rất nhiều những mẩu chuyện được viết như kiểu Các Câu Chuyện Xã Hội (Social Stories) của tác giả Carol Gray. Cũng giống như Các Câu Chuyện Xã Hội (Social Stories), một số trong những câu chuyện ở đây là các tình huống xã hội và sử dụng các câu mô tả, trực tiếp và thương thuyết cũng như những câu nói khẳng định. Do bản chất của những thông tin được nêu lên, vì thế tôi thường sử dụng một số từ tuyệt đối như là „không bao giờ“ và „luôn luôn“ để dạy những quy tắc quan trọng về sự va chạm và an toàn. Mặc dù tôi cố gắng kết thúc mỗi chủ đề với những câu tích cực và khẳng định, nhưng một vài các câu chuyện thảo luận về những hành vi không phù hợp thì sử dụng ngôn ngữ mạnh để giải thích cái gì không được làm.
Bạn sẽ thấy rằng các câu chuyện trong cuốn cẩm nang này được viết dưới rất nhiều hình thức từ ngôi thứ nhất (tôi, chính tôi, của tôi) cho tới ngôi thứ 2 (bạn, các bạn) và thậm chí là ngôi thứ ba (cô ấy, anh ấy, họ). Đôi khi một câu chuyện được viết từ một cách nhìn nhận nhưng hầu hết các câu chuyện khác là rất nhiều hình thức và nhiều cách nhìn. Lý do của việc này là để giải quyết nhiều cách khác nhau mà bạn có thể sử dụng mỗi câu chuyện hoặc hoạt động, và điều quan trọng nhất là để giúp học sinh hiểu được và xác định được khái niệm hoặc bài học cụ thể. Một số học sinh có thể bối rối với đại từ nhân xưng và không liên hệ được các đại từ nhân xưng ấy với chính bản thân mình. Trong trường hợp này, bạn có thể sử dụng tên của học sinh trong câu chuyện hoặc hoạt động. Nếu như học sinh có thể đọc được thông tin, thậm chí vẫn cần sự hỗ trợ, bạn có thể viết câu chuyện dưới hình thức là ngôi thứ nhất (tôi, ...). Tôi thường viết các câu chuyện cho học sinh nhỏ tuổi theo cách này, hoặc sử dụng chính tên gọi của trẻ. Các câu chuyện cho những trẻ lớn hơn hoặc là những câu chuyện có thể gây buồn, bạn có thể viết dưới hình thức ngôi thứ 3 (anh ấy, ...). Bất luận là bạn viết câu chuyện dưới hình thức ngôi thứ mấy, nhưng điều quan trọng là học sinh phải hiểu được thông tin trình bày trong câu chuyện và liên hệ với chính bản thân mình.
..........................
Giải quyết nhu cầu giao tiếp và ngôn ngữ
Sử dụng máy tính với chương trình giảng dạy này
Hai mục này đều cần có các chương trình máy tính mà có lẽ ở VN chưa có nên mình tạm thời bỏ qua.